AiPASS ฟรีถึงเมื่อไหร่: เฟส 2 ไม่มีงบ คนใช้ฟรีต้องเตรียมตัวยังไง

ถ้าคุณกำลังใช้ AI รุ่นท็อปฟรีผ่าน AiPASS อยู่ทุกวัน ผมอยากให้จดวันหนึ่งไว้ในปฏิทินครับ 31 สิงหาคม 2570 นั่นคือวันสิ้นสุดโครงการที่เว็บทางการเขียนไว้ และจนถึงตอนนี้ผมยังไม่เห็นคำตอบชัดๆ ว่าหลังวันนั้นคนไทยจะได้ใช้ต่อหรือเปล่า

เรื่องนี้ถูกหยิบมาพูดอีกครั้งเมื่อ 1 พ.ย. 2569 เมื่อ Asia Tech Review ลงบทความรับเชิญตั้งคำถามว่า TH-AI Passport โครงการ AI ฟรีของกระทรวงดีอี มีคนใช้โตช้ากว่าที่หวัง ขณะที่งบเฟส 2 ราว 900 ล้านบาทไม่อยู่ในงบประมาณปี 2570 ส่วนวันที่ 2 พ.ย. ก็เป็นวันปิดรับสิทธิ์ Gemini Enterprise ตามที่สื่อไทยรายงานไว้ คนที่ใช้อยู่ยังไม่ได้รับผลอะไรทันที แต่ควรรู้ไว้ว่าของฟรีนี้มีวันหมดเขต

งบ 900 ล้านบาทหายไปตอนไหน

ต้องเล่าย้อนนิดหนึ่งครับ TH-AI Passport เปิดให้ใช้เต็มรูปแบบเมื่อ 31 ส.ค. 2569 งบราว 1,600 ล้านบาท ตั้งเป้า 5 ล้านสิทธิ์ให้คนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป โดยใช้งานผ่านแพลตฟอร์มชื่อ AiPASS ที่รวม AI จากกว่า 14 ค่ายไว้ที่เดียว ทั้ง ChatGPT, Claude, Gemini และ DeepSeek หลายรุ่นในนั้นปกติต้องจ่ายค่าสมาชิกเอง คนเลยแห่กันไปลงทะเบียนตั้งแต่สัปดาห์แรก

แผนที่พูดกันตอนแรกคือจะมีเฟส 2 ตามมา สส.พรรคประชาชนอภิปรายว่าปลัดกระทรวงดีอีเคยบอกว่าตั้งงบ 900 ล้านบาทไว้ในปี 2570 แต่พอร่างงบออกมาช่วงปลายเดือนมิถุนายน 2569 กลับไม่มีรายการนี้ รัฐมนตรีดีอี ไชยชนก ชิดชอบ ยืนยันกับ Thai PBS ว่าไม่มีเฟส 2 ในงบปี 2570 และบอกว่าจะดูกันเป็นเฟสๆ จากผลของปีนี้

ฝั่งฝ่ายค้านเล่าเรื่องนี้ต่างออกไป สส.พรรคประชาชนมองว่าสำนักงบประมาณเป็นคนตัด และเตือนว่าเฟส 2 อาจกลับมาผ่านเงินกองทุนพัฒนาดิจิทัลฯ ที่อยู่นอกงบประมาณ ส่วน Asia Tech Review รายงานว่ากระทรวงเป็นฝ่ายถอนคำขอหลังหารือกับสำนักงบฯ และจะประเมินความต้องการกับผลเฟสแรกก่อนคิดเรื่องขยาย พูดง่ายๆ คือตอนนี้ไม่มีเงินก้อนใหม่ในงบปี 2570 แต่ผมก็ยังไม่เห็นประกาศว่าโครงการต่อจากนี้ถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการ

1.6 ล้านคนจากเป้า 5 ล้าน น้อยหรือเยอะ

ตัวเลขล่าสุดที่ผมเจอมาจาก Asia Tech Review ซึ่งรายงานว่ามีผู้ลงทะเบียน 1.6 ล้านคนเมื่อ 25 ต.ค. 2569 เทียบกับ 1.57 ล้านคนที่กระทรวงแถลงเมื่อต้นเดือนตุลาคม เส้นกราฟเริ่มราบลงชัดเจน ทั้งที่ช่วงแรกทำได้ 1 ล้านคนภายใน 2 วัน และเป้าที่เคยพูดถึงคือ 3 ล้านคนภายใน 3 เดือน

แต่ถ้าดูแค่ยอดลงทะเบียนก็จะไม่ยุติธรรมกับโครงการครับ ตามที่กรุงเทพธุรกิจและ Thairath รายงาน ข้อมูลที่แถลงเมื่อ 9 ต.ค. บอกว่ามีผู้ใช้จริง 745,671 คน สั่งงาน AI ไป 17.3 ล้านครั้ง และราว 22% ของบทเรียนที่เรียนจบมาจากคนอายุ 55 ปีขึ้นไป ตัวเลขหลังนี้ผมว่าน่าสนใจมาก เพราะคนกลุ่มนี้มักถูกมองข้ามเวลาพูดเรื่อง AI

ส่วนที่ยังตอบไม่ได้คือ คนเหล่านี้เอา AI ไปทำงานหรือหารายได้ได้จริงแค่ไหน การเรียนจบบทเรียนกับการใช้เป็นเป็นคนละเรื่องกัน และตัวเลขที่เปิดเผยยังไม่ได้บอกส่วนนี้

คนที่ใช้ AiPASS อยู่ ต้องกังวลแค่ไหน

ระยะสั้นยังไม่ต้องกังวลครับ เว็บทางการเขียนว่าไม่มีค่าใช้จ่ายตลอดโครงการ 31 ส.ค. 2569 ถึง 31 ส.ค. 2570 และ Asia Tech Review รายงานว่าการถอนงบเฟส 2 ไม่กระทบโครงการปัจจุบัน สิ่งที่ต้องระวังจริงๆ คือเงื่อนไขรายเดือน เพราะการจะอยู่ในระดับสูงสุดต้องเก็บคะแนนให้ได้ 100 คะแนนขึ้นไปต่อเดือนจากการเรียนและทำแบบทดสอบ ถ้าเดือนไหนไม่ได้เข้าไปเก็บคะแนน รุ่นที่ใช้ได้อาจไม่เหมือนเดิม

หน้าเว็บทางการยังมีโปรโมชันระดับสูงสุดสำหรับคนที่สมัครภายใน 30 พ.ย. 2569 ด้วย ใครยังไม่สมัครลองเข้าไปอ่านเงื่อนไขล่าสุดที่ aipass.go.th ได้ ส่วนใครอยากเข้าใจพื้นฐานก่อน ลองอ่าน Prompt คืออะไร ฉบับมือใหม่ แล้วค่อยเริ่มเก็บคะแนนก็ไม่สาย

Gemini Enterprise ตกรถแล้วหรือยัง

ผมเคยเขียนเรื่อง วิธีรับสิทธิ์ Gemini Enterprise ผ่าน AiPASS ไปแล้ว สื่อไทยรายงานตรงกันว่าเปิดรับสิทธิ์ 500,000 ที่นั่งถึง 2 พ.ย. 2569 หรือจนกว่าสิทธิ์จะหมด สำหรับคนที่มีอย่างน้อย 1,000 คะแนน แต่ตอนที่ผมเช็ก หน้าทางการไม่ได้ระบุวันปิดและไม่ได้บอกว่าเหลือกี่สิทธิ์ ใครยังไม่ได้กดลองเข้าไปดูเองอีกครั้งครับ

คนที่รับสิทธิ์แล้วเริ่มใช้ได้วันที่ 9 พ.ย. 2569 ใช้ได้สูงสุด 10 เดือน และหน้าเดียวกันนั้นเขียนไว้ว่าการใช้งาน AiPASS เดิมจะถูกปรับตามเงื่อนไขหลังรับสิทธิ์ ประโยคนี้ไม่ได้บอกรายละเอียด ก่อนกดรับควรเปิดข้อกำหนดอ่านให้จบ

ถ้าเป็นผม จะเตรียมตัวแบบนี้

ผมยังไม่ได้ลองใช้ Gemini Enterprise ผ่านโครงการนี้เองนะครับ แต่ผมอยู่กับเครื่องมือ AI ภาษาไทยแทบทุกวันจากการทำเพจกับช่อง และเรื่องหนึ่งที่เรียนรู้คือไม่ควรผูกงานไว้กับเครื่องมือเดียว โดยเฉพาะเครื่องมือที่เรายังไม่รู้ว่าปีหน้าจะอยู่ไหม สิ่งที่ผมจะทำมีสามข้อ

• เก็บ Prompt ที่ใช้ได้ผลไว้เอง ใส่ไฟล์หรือโน้ตของตัวเอง เพราะ Prompt ดีๆ ย้ายไปใช้กับ AI ตัวอื่นได้
• ดาวน์โหลดงานสำคัญออกมา สไลด์ เอกสาร หรือรูปที่ AI ทำให้ อย่าฝากไว้ในแชตอย่างเดียว
• ฝึกกับ AI อย่างน้อยสองค่าย วันที่ค่ายหนึ่งเปลี่ยนเงื่อนไขหรือหมดสิทธิ์ จะได้ไม่เริ่มจากศูนย์

ข้อแรกทำได้วันนี้เลย ลองให้ AI ช่วยรวบรวมวิธีทำงานที่ใช้บ่อยออกมาเป็นคำสั่งเดียว แล้วเก็บไว้ใช้กับตัวไหนก็ได้

ผมใช้ AI ช่วยงาน [ระบุงาน เช่น เขียนโพสต์ขายของ ตอบลูกค้า] เป็นประจำ
นี่คือตัวอย่างงานที่ผมชอบ: [วางตัวอย่าง]
ช่วยเขียนคำสั่งสำเร็จรูป 1 ชุด ที่นำไปใช้กับ AI ตัวอื่นได้ โดยระบุ:
1) บทบาทของ AI
2) ข้อมูลที่ผมต้องกรอกทุกครั้ง โดยใส่เป็น [วงเล็บเหลี่ยม]
3) น้ำเสียงและความยาวที่ต้องการ
4) สิ่งที่ห้ามทำ
ตอบเป็นภาษาไทย

เรื่องที่ยังต้องตามต่อ: เงินจ่ายตามอะไร ข้อมูลไปไหน

อีกด้านของโครงการนี้คือคำถามเรื่องความคุ้มค่า ตามที่แนวหน้ารายงานเมื่อ 21 ก.ย. 2569 สส.พรรคประชาธิปัตย์คนหนึ่งยื่นให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินตรวจโครงการวงเงิน 1,621 ล้านบาท โดยตั้งข้อสังเกตหลายเรื่อง เช่น นิยามคำว่า “ผู้ใช้งานจริง” ที่ใช้คิดเงินยังไม่ชัด ไม่มีตัวชี้วัดว่าคนได้ทักษะจริงไหม และข้อมูลถูกประมวลผลในต่างประเทศ นี่เป็นข้อกล่าวหาของฝ่ายผู้ยื่น ไม่ใช่ผลสอบ และจากที่ผมอ่านยังไม่เจอรายงานผลการตรวจสอบ

ฝั่งผู้พัฒนาระบบให้ข้อมูลกับฐานเศรษฐกิจว่ารัฐจ่าย 24.70 บาทต่อผู้ใช้งานจริง และอัตรานี้ไม่เพิ่มแม้จะเพิ่ม Gemini Enterprise เข้ามา ข่าวไม่ได้ระบุว่าเป็นอัตราต่อช่วงเวลาไหน ผมเลยยังคำนวณความคุ้มค่าให้ไม่ได้ แต่ที่คนใช้ทำได้เลยคือเรื่องข้อมูล อย่าเอาเลขบัตรประชาชน ข้อมูลลูกค้า หรือเอกสารลับของบริษัทไปใส่ใน AI ฟรีตัวไหนก็ตาม ถ้ายังไม่ได้อ่านข้อกำหนดเรื่องการเก็บข้อมูล

ผมมองเรื่องนี้ยังไง

ผมว่าไอเดียเรื่องให้คนไทยได้จับ AI ดีๆ โดยไม่ต้องจ่ายค่าสมาชิกเองเป็นเรื่องที่ดีครับ สำหรับแม่ค้าออนไลน์หรือคนวัย 50 ที่ไม่เคยคิดจะจ่ายเงินรายเดือนให้ AI การได้ลองฟรีหนึ่งปีอาจเป็นประตูบานแรก และสิงคโปร์กับมาเลเซียก็มีโครงการคล้ายกันในแบบของตัวเอง

แต่ที่ผมห่วงคือถ้าโครงการจบแบบไม่มีแผนต่อ คนที่เพิ่งเริ่มเป็นจะกลับไปใช้รุ่นฟรีที่ทำได้น้อยกว่า หรือเลิกไปเลย งบ 1,600 ล้านบาทจะคุ้มหรือไม่ ผมคิดว่าไม่ได้วัดที่ยอดลงทะเบียน แต่วัดที่ว่าเมื่อถึง 31 ส.ค. 2570 มีคนจำนวนเท่าไหร่ที่ทำงานเร็วขึ้นหรือมีรายได้เพิ่มเพราะ AI จนยอมจ่ายเอง หรือมีเหตุผลดีพอให้รัฐจ่ายต่อ

คำถามที่พบบ่อย

TH-AI Passport กับ AiPASS ต่างกันยังไง?
TH-AI Passport คือชื่อโครงการ ส่วน AiPASS คือแพลตฟอร์มและแอปที่ใช้งานจริง ข่าวจึงใช้สองชื่อนี้สลับกัน

ถ้าไม่มีเฟส 2 ข้อมูลในบัญชีจะเป็นยังไง?
ข่าวที่ผมอ่านยังไม่ได้พูดถึงเรื่องนี้ จึงควรสำรองงานสำคัญไว้เองก่อน และคอยดูประกาศจากเว็บทางการ

ที่ผมรอดูต่อมีสามอย่างครับ แดชบอร์ดการใช้งานที่รัฐมนตรีเคยพูดถึงจะเปิดให้เห็นตัวเลขจริงแค่ไหน สตง. จะตอบเรื่องที่ถูกยื่นไว้ว่าอย่างไร และก่อนถึงเดือนสิงหาคมปีหน้า รัฐบาลจะกล้าบอกตรงๆ ไหมว่าโครงการนี้จะไปต่อหรือพอแค่นี้ ระหว่างรอ เราใช้ของฟรีให้คุ้มได้เต็มที่ แค่อย่าวางแผนชีวิตการทำงานไว้บนสมมติฐานว่ามันจะฟรีตลอดไป

แล้วคุณล่ะครับ ถ้าถึงวันที่หมดฟรีจริงๆ จะยอมจ่ายเองต่อไหม หรือกลับไปใช้รุ่นฟรี บอกในคอมเมนต์หน่อย ผมอยากรู้ว่าคนอ่านคิดกันยังไง

ที่มา

• AiPASS (เว็บทางการ): รายละเอียดโครงการและเงื่อนไข
• AiPASS (เว็บทางการ): Gemini Enterprise for AiPASS
• Asia Tech Review: Thailand’s free AI initiative faces slow uptake and an uncertain future
• Thai PBS: ไชยชนก แจงดีอีได้งบเพิ่ม ไม่เกี่ยวกับ TH-AI Passport เฟส 2
• เดลินิวส์: ดีอีตัดงบ TH-AI Passport 2 ออกจากงบปี 70
• THE STANDARD: อิสริยะชำแหละงบดีอี ชวนจับตา TH-AI Passport เฟส 2
• กรุงเทพธุรกิจ: คนไทยแห่เรียน AI 1.57 ล้าน
• ฐานเศรษฐกิจ: AiPASS และ Gemini Enterprise 500,000 สิทธิ์
• Thairath English: TH-AI Passport to AiPASS 2.0
• แนวหน้า: ยื่น สตง. ตรวจโครงการ TH-AI Passport
• Thai Examiner: Paying AI users in Thailand had a nightmare week online